News

  • Jawar and Dr. Merera Charged with terrorism

    Dr Merera Gudina, leading opposition figure in Ethiopia and Chairman of the Oromo Federalist Congress (OFC), has finally been charged with terrorism by Ethiopian prosecutors.

    Gudina is accused of meeting anti-government elements during a European tour last year. He was twice denied bail by the courts as the police continued to gather evidence for charges.

    The privately run Addis Standard news portal reported that the opposition chief was charged along with two others. Jawar Mohammed a popular Oromo activist and Executive Director of the Oromia Media network and Berhanu Nega, were also charged with terrorism.

    Gudina, during his last appearance in court vehemently denied any terrorism allegations and said that he had spent his life teaching against the ideals of violence and terrorism.

    The charge of terrorism as brought by police prosecutors varies from the government’s position which said he was arrested for flouting sections of the current state of emergency imposed in October 2016.

    Ethiopian security forces arrested the Gudina shortly after his arrival in the capital Addis Ababa on December 1 from Belgium. Together with other activists and the Olympic athlete Feyisa Lelisa – he met with Members of the European Parliament on 9 November 2016.

    Ethiopia is currently under a six-month state of emergency imposed to quell spreading anti-government protests in the Oromia and Amhara regions of the country. The protests which started in November last year continued into this year.

    Since January 2016 the human rights situation in Ethiopia has not improved at all. Human Rights Watch reports that security forces have killed more than 500 people during protests over the course of 2016.

    The government reported mass arrests of persons believed to be behind the protests, some are to be released whiles others will be arraigned before the courts on offences of destroying private and public property.

    The Command Post administering the curfew says relative peace has returned to the country. There are issues also surrounding communication access with slow internet in most parts of the country. Some European countries have lifted their travel advice for Ethiopia with the ‘return to peace.’

     

    Read more
  • My Freedom Letter book:kitaaba Kiyyaa Xalayaa Bilisummaa: “የነጻነት ደብዳቤ” የምለው መጽሃፌ -

     

    This is my book “Freedom Letter” on internet, which was published in 2015. It was written in three languages: Afaan Oromoo, Amharic, and English. I couldn’t publish it in mass, as well as distribute to Ethiopia and many different countries, but many people are asking me about it. On the other hand, many issues that I raised in my book last time are becoming to Ethiopian current issues. Therefore, I have uploaded the “Freedom Letter” on the Internet. 

    Kun kitaaba Kiyyaa “Xalayaa Bilisummaa” afaan sadiin: Afaan Oromoo, Afaan Amaaraatiifi Afaan Ingiliziitiin barreessee waggaa lama dura maxxanseedha. Kitaaba kana, namoonni hedduunis waan na gaafachaa jirtaniif, akkasuma dhimmoonni ani keessatti barreesse hedduun yeroo amma haala wayitawaa ammaa ta’aa waan jiraniif PDF dhaan online interneetii irratti gadi dhiiseera. 

    ይህ ከሁለት ዓመት በፊት በሶስት ቋንቋ ማለትም በኦሮምኛ፣ በአማሪኛና በእንግሊዘኛ ያሳተምኩት “የነጻነት ደብዳቤ” የምለው መጽሃፌ ነው። በመጽሃፌ ውስጥ የጠቀስካቸው ብዙ ነገሮች አሁን ወቅታዊ ሁኔታ እየሆኑ ናቸው። ፕ/ር ሃይሌ ላሬቦ በቅርብ ጊዜ ያመጣ አስቂኝ ታሪክና የመሰሎቹ ኋለ ቀር ምኞት እንድሁም በኢትዮጵያ ጥላ ስር የምቆመር ቁማሪ እንዳልቀረና መቅረት እንዳለበት እንስቻለሁኝ። መጽሃፉን ለብዙ ጠያቂዎች ለማድረስ ስላልቻልኩ በፕድኤፍ መልኩ በእንቴርኔት ላይ ለቅቻለሁኝ።

    https://www.scribd.com/document/338980355/Freedom-Letter-book-author-Daniel-Areri-Kitaaba-Xalayaa-Bilisummaa-barreessaan-Daniel-Areri-%E1%8B%A8%E1%8A%90%E1%8C%BB%E1%8A%90%E1%89%B5-%E1%8B%B0%E1%89%A5%E1%8B%B3%E1%89%A4-%E1%88%98%E1%8C%BD%E1%88%83%E1%8D%8D-%E1%8B%B0%E1%88%AB%E1%88%B2-%E1%8B%B3%E1%8A%95%E1%8A%A4%E1%88%8D-%E1%8C%88-%E1%8A%A0%E1%88%AC%E1%88%AA

    Read more
  • 6 demands of #OromoProtests that are still not answered - Nagessa Oddo Dube

    The Ethiopian government did not address any of the demands of the Oromo people under #OromoProtests.

    1. Land Ownership and Cancellation of the Addis Ababa Master plan

    The government claims it has canceled the Finfinee (Addis Ababa) master plan. However, there is no guarantee that it would not continue some other time. No action has been taken to show that the government has permanently forgone that plan. The institution is not abolished and it is not legally repealed. The policy of expansion is still there.

     The Ethiopian masses want to be the owners of their land. When people oppose land grabs, they are claiming land ownership. As Birhanemeskel stated in his post, "The land ownership and use laws should be repealed in a way that recognizes the private and communal land ownership tradition of the Oromo common law." He continues, "As we speak, there are more than 15 proclamations that are in place to evict and expropriate the Oromo of their land. These laws should be repealed. There are more than a dozen federal government institutions including the so-called ‘Industrial Park Development Corporation,’ Ministries of Agriculture, Investment, Trade, Federal Affairs, Urban Development, and ‘Federal Land Banks’ that are evicting and expropriating the lands of the Oromo farmers at will."

    The Ethiopian government must not only reinstate the evicted Oromo farmers’ lands but also repeal these laws and abolish these institutions of land grab permanently.

    2. Quest for the Respect for Human Rights, Freedom of Expression and Democracy

     "Stop the killing!" "Respect our rights for peaceful demonstration!" "Respect our right to freedom of speech!" were some of the mottos in the ongoing protests. However, more killings have been carried out, journalists continue to be arrested and freedom of expression is banned under the state of emergency.

    3. Free All Political Prisoners

    Instead of releasing those who are in detention, more opposition leaders have been arrested, including the OFC chairman, Dr. Merera Gudina. While there were some prisoners who were released, nowhere near all political prisoners are free. Those who were detained in different military camps in concentration centers were released recently. In December 2016, about 11,000 prisoners were released. In February 2017, 12,500 more were released. However, many more have been detained and taken to prison. Journalists and opposition leaders are still behind bars. In particular, the arrest of Dr. Merera Gudina, a leading Oromo opposition political figure, illustrates that this intoxicated regime is taking Ethiopia to a place of no return.

    4. Quest for Genuine Federalism and Self-Administration

    Nothing has been done to address this quest so far.

    The Oromo people are looking for genuine federalism in Ethiopia. Oromo people’s right to self-administration under the system of genuine federalism is one of the key demands of #OromoProtests. "Oromiyaan Kan Oromoo ti" and "Abbaan biyyaa Oromoo dha" are mottos for self-rule and real federalism.

     Oromia now is more of a vassal state under the control of others. The Oromo people want an immediate end of this state of affairs. This is an extremely self-evident truth that does not need any explanation. EPRDF has the responsibility to implement genuine federalism in Ethiopia.

    The regime could have addressed these demands by negotiating with the opposition groups or by conducting re-elections. Neither of these has happened so far. Nothing has been done to address this demand of the #OromoProtests.

    5. Making Afaan Oromoo A Federal Working Language

    Making Afaan Oromo a federal working language was one of the quests of the #OromoProtests. Birhanemeskel expressed this demand as follows: "The federal government must make a policy decision to change this policy and replace it with bilingual language policy to make Afaan Oromo federal working language on equal footing with Amharic."

    He further elaborated, "Unless this monolingual language policy changes, Afaan Oromo speakers have no hope of either participating in the economic, political and social life of Ethiopia or even getting the services of the federal government." The Ethiopian government must urgently make Afaan Oromo a federal working language on equal footing with Amharic as demanded by the #OromoProtests.

    6. Addressing the "Special Interest of Oromia Regional State" in Addis Ababa

    This question is a perennial question Oromo people have been demanding since Addis Ababa was separated from Oromia by Proclamation No.7/1992. Many have died for this very cause since then, and continue to die for it. As far as the Oromo people are concerned, the decision of the federal government to separate Addis Ababa from the surrounding Oromia region is null and void. The Oromo people need real power which includes taxing and policy-making. This is a vital issue that needs to be addressed.

    Summary

    It is an open secret that the government in power continues to exclude and marginalize the Oromo from Ethiopia’s economic, political and urban life systematically, mainly through the monolingual language policy and other related institutional mechanisms. Clear national and regional policies need to be put in place to remedy the past injustices perpetrated on the Oromo people in these areas and end the ongoing systemic marginalization of the Oromo and other Ethiopian nations and nationalities.

    The government talks about good governance and corruption. It recognized the #OromoProtests by saying, “The people have legitimate grievances.” But it tried to address them by reshuffling the cabinet of ministers, appointing new ministers and new ministerial positions. The issue is much too critical to be addressed by mere talk about corruption and good governance or appointing new ministers. It is a real issue that needs legal, structural and policy reform. The Oromo people cannot continue with the current state of exclusion and marginalization. The Oromo protests show the Oromo people have had enough. It wants the government in power to address these issues head on. Otherwise, the Oromo people will take the law into their own hands and take their land and rights back. There is a possibility that we would lose everything. The country is in unchartered and troubled waters with an intoxicated and paranoid captain who could sink it at any moment! Therefore, all Ethiopians should be united and stand for their country and their very survival as a people and as a nation. #OromoRevolution #AmharaResistance #Ethiopia

     

    Read more
  • Intellectually renegade - Sora Silmolee

     

    It is sometimes important to evaluate a person not by his titles but his deeds must be the yardstick of what the individual is. Individuals with degree that reflects their achievements in the academic world may not sound like their achievements in political world. Sometimes individuals may have inborn inferiority complex morally failing in the eyes of others or appear subhuman psychological suffering from inferiority complex forcefully injected into their minds by colonial propaganda or oppressive environment they are raised in blight their rightful judgments. It is one of these two chronic problems that people could be dehumanized by and serve what they do not believe in. Dr. Haile Larebo might have been turned into a house Negro of Abyssinian ruling elites because of these two problems which are his troubles. No human being is subhuman by birth but what makes a person subhuman is his poverty of honesty and fear of his masters than fear of distorting truth. Dr. Larebo is social subhuman because of his opportunistic character. 


    Larebo is teaching history at the famous Morehouse College in Georgia. I hope he will not confuse American kids like he erroneously confused Abyssinian audience in Diaspora with his interview on ESAT TV by his fictitious historical account about Oromo. It is no matter how a human being can be truthful or dishonest. When one is not at peace in his inner soul or enslaved by outside influence his ability to stand for his integrity diminishes. It is cultural values in which one raise that strengthens his stamina and inborn character that refrains one from being an opportunity, dishonest, and a sale out renegade. If honestly Dr. Larebo has a capacity to interpret history in its true nature he would have not referred to King Tewodros as a unifier of Ethiopia. I do not go into crimes committed by King Tewodros since it is not the subject of our discussion.


    If Dr. Larebo was truly a historian he would have understood, intellectually examined what the true meaning of the Amharic Qinnee that goes like this “Atse Tewodros ijig tewaredu yeshewan mekuanint ijji nestwe hedu” If really he is intelligent, honest and self-respecting historian this simple statement would have opened his eye that Atse Tewodros was a butcher and refrained him from making grand historical blunder by calling him unifier. Wouldn’t this test the intellectual quality of Larebo? Yes, it does. However, his character is so feeble thus he ended up in shaming himself presenting his personality in form of mercenary. 


    History cannot be rewritten on ground of individual sentiments.it is a record of nations act in production relation, it is a struggle of people between the haves and the have not it neither work of king note their oppressive system but struggle against it. Ethiopia though Larebo claims that it has history six thousand years in fact it does not have history of the people but of self-aggrandizing record of war lords and kings written by people with similar character of Larebo, the fairytales of the kings. Dr.Larebo’s ignorance of history was exposed when he said “wellegawoch Oromo mehon kefelegu Ke harere Oromo gar Gininyunet yinorachew neber.Aytewawekum” I see here Larebo is just reflecting the mind set of his Abyssinian masters. First as a historian he would have had clue in which socio economic formation mobility of people is high. Secondly he would have considered the challenge of communication in a back ward feudal country infested with wars between feudal lords and their shackled system in particular in a country that Larebo claims one among four great countries in history. Third, I could not figure out the difference between Wallaga Oromo and those of Harare. Is it way of dressing? If it is did he consider the difference in weather? Third, is it religion? Did he ever note his own religion is alien to Kamabat people? Regardless of the modification in marriage due to religion what made him conclude Oromo of Wallaga region is different to that of Harar? Nothing, but what he was trying to propagate is the usual divide and rule propaganda of Abyssinians in which he was born, schooled and raised- the myth of Abyssinian smear propaganda that they have history and others do not. Did he ever note that colonialism maintains tribalism, religion to subjugate people and always capitalize on ethnic internal contention and humiliation? To the best of historical fact both Kambata and Oromo are victims of Abyssinian colonialism. But what should be considered here is there are intellectuals who easily sell their integrity for a piece of bread or for sake being accepted among the ruling elites though they know that the acceptance is halfhearted and there is a finger pointing behind his back.


    The Oromo in Wallaga region are majority Christians only because of imposition of the colonizers practice their old faith might have been dented while in Harar the old faith is fully consumed by a new religion of Islam just like in Kambata. But one thing stand tall about the Wallaga Oromo they stand taller than any Abyssinian colonized national group in the south. They are proud of their culture, language, history like the rest of their Oromo brothers in other regions. Even this communality of culture between Western Oromo and others was not part of his concept interpreting history by Dr. Larebo. In word of Karl marks Larebo is suffering from “poverty of philosophy” to understand historical oneness of the people. If larebo understand history how come he could not question the wretchedness of his own community? Why he did not ever mention why Kambata language is not a written language? Or he has willfully accepted the ideology of his masters that all other languages are inferior and Amharic is the language of superior race? Is it because as he said Kings “care” about the people or Kings do not care but impose their own ethnic ill devised will?

    Larebo’s interview is contradicting a sentence after a sentence. He said the Oromos came from somewhere from northern Kenya, well no matter if the Oromos came from northern Kenya that is still Africa but where did his masters- the Abyssinians came from? Aren’t they from Arabian Peninsula? Is not their language half Arabic? E.g. Ahaad, Hizb, Kibre, Haqi, ayin and many thousand words which their root is Arabic and altered to Amharic. Larebo disagree that the right name of Oromo people is Galla. The Oromos claim that this name is a derogatory. Just like Kambats hate to be called Gudella or Walaitas do not like to be called Walamo. Walamo is a derogatory term coined for Walaita people by Minlik Woy lamo (which actually means wow the cows). Thus if Kambatas are unhappy to be called Gudella why Larebo is unhappy when Oromo hate the derogatory term Galla? This indicates that Larebo is a mouth piece of Abyssinian colonizers. What else can he be? Most importantly the most annoying part is the ESAT role. ESAT portrayed itself as democratic media serving the entire people of Ethiopia but in its true soul it is another instrument of Neo fascist mouth piece of the oppressors. We have observed on many occasions when ESAT aired anti Oromo propaganda. From what ESAT is doing Oromos must learn a good lesson. A snake cannot produce a baby sheep and Abyssinian cannot be democrat even if the sun stops setting. Thus, the Amhara hatred against Oromo for now is heavily camouflage and it is a volcano that can erupt and time when they feel their interest is threatened.

    Read more
  • Biyyi Misirii Fincciltoota Sudaan Kibbaa haleelte!

     

    Pagak/Juba, February 3, 2017 (SSNA) — The military command of the Sudan People’s Liberation Army-In Opposition (SPLA-IO) has accused Egyptian air force of carrying out air attacks on its bases in Kaka town, saying Cairo dropped at least nine bombs and explosions.

    Rebel military spokesperson Colonel William Gatjiath Deng, who declined to offer more details, warned that the involvement of JEM, the SPLM-North, and Egypt in the ongoing civil war could provoke a regional war.

    “The continuous involvement of the Sudanese rebels and the escalation of the Egyptian participation in the ongoing war in South Sudan are clear indications to the people of South Sudan, the African Union (AU), the United Nations (UN) and the international community that the Juba regime is provoking the region and tilting South Sudan for a regional war,” he said.

    Col. Deng also claimed two Sudanese rebel groups: Justice and Equality Movement (JEM) and the SPLM-North sneaked into South Sudan Thursday from their northern base called Angathna in the Blue Nile and that their intention is to attack and retake Mustakbal, Wadekona, and Detang from the armed opposition.

    He further asserted in a statement that combined forces of government and Sudanese rebels launched a coordinated attack on SPLA-IO positions in Detang today, which he said resulted in a shocking defeat to Lelo, adding rebel forces inflicted heavy losses on the enemies forcing them to flee to areas in Renk, Malakal, and Paloch.

    He added the SPLA-IO captured 43 PKMs and 300 AK-47s in good condition.

    The rebel spokesman further explained that Juba-backed forces were also repulsed in Booth and Mayom of Unity State. He claimed SPLA-IO Special Division captured nine government soldiers and that they are being treated as Prisoners of War.

    South Sudanese rebels have increasingly become suspicious of recent bilateral agreements Cairo strucked with Juba.

    In January, the SPLM/A-IO accused South Sudan and Egypt of striking a “dirty deal,” saying the agreement would allow Kiir to receive lethal weapons and ammunition from Egypt to wage a full-scale war against the armed opposition.

    “There is a dirty deal going between Kiir and El-Sisi. the issue of Grand Ethiopian Renaissance Dam is one of the main deals being finalized in Cairo. Our intelligence sources in Kampala and Juba confirmed that Egypt wants South Sudan and Uganda to be her regional allies so that she can advance its covert sabotage campaign against the Ethiopian Dam. The man [Kiir] is a double agent; he will cause many problems for the entire East Africa region,” a senior rebel official told the South Sudan News Agency last month.

    The official added that Egyptian military experts and engineers have been in Juba for months and that the entire secret military deal between Juba and Cairo was orchestrated by Kampala last year.

    Col. Deng calls on the AU, UN, and the international community to investigate Egypt’s involvement in South Sudan civil war.

     

    Read more
  • ቴዲ አፍሮ አስቸኳይ ጊዜ አዋጁ ሳይነሳ አዲሱን አልበም የመልቀቅ ፍላጎት የለውም

    ዋዜማ ራዲዮ-ለሦስት ተከታታይ ጊዜያት ያህል ከተራዘመ በኋላ በመጪው ፋሲካ እንደሚለቀቅ በስፋት እየተነገረለት የሚገኘው የቴዲ አፍሮ አዲስ አልበም ለገበያ የሚቀርበው የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ እስካልተራዘመ ድረስ ብቻ መሆኑን ለድምጻዊው ቅርበት ያላቸው ምንጮች ገለጹ፡፡ ቴዲ አገሪቱ ወደ ሙሉ መረጋጋት ሳትመለስ ሙዚቃውን የመልቀቅ ፍላጎቱ እምብዛምም ነው ተብሏል፡፡

    ምንም እንኳ የአስቸኳይ ጊዜ አዋጁ በመጪው መጋቢት 28 6ኛ ወር ቢሞላውም አዋጁ በአንድ ሆነ በሌላ አጋጣሚ የሚራዘምበት እድል ካለ የአልበሙ መውጫ ጊዜም ሊራዘም እንደሚችል የድምጻዊው የቅርብ ሰዎች ፍንጭ ሰጥተዋል፡፡

    የቴዲ አዲስ አልበሙ ከተጠናቀቀ ዘለግ ያለ ጊዜን ቢያስቆጥርም አገር ዉስጥ ያለው ፖለቲካዊ ድባብና የሕዝብ ስሜት መልካም ሳይሆን በመቆየቱ ሙዚቃውን ለሕዝብ ለማቅረብ አለመሻቱን ወዳጆቹ ይናገራሉ፡፡ “ አገር በችግር ዉስጥ ኾና ሙዚቃዬን መልቀቅ ሕዝብን አለማክበር ነው የሚሆንብኝ” የሚለው ቴዲ ይህ ሥራው እንዲደመጥለት ባልተለመደ ሁኔታ ከፍተኛ ጉጉት አሳይቷል ተብሏል፡፡ “እስከ ዛሬ ከሠራኋቸው ሥራዎች ይህ ለኔ ልዩ ነው” በማለት በተደጋጋሚ እንደሚናገርም ዋዜማ ያነገረቻቸው ወዳጆቹ ይመሰክራሉ፡፡

    አገራዊ አንድነትን አብዝተው በሚሰብኩና ኢትዮጵያዊ ብሔርተኛነት ባጠቃቸው ስንኞች የተሞላው ይህ አዲሱ አልበም ይፋዊ ርዕሱ ጦቢያ ወይም ኢትዮጵያ ሊሆን እንደሚችልና መጠሪያው እስከአሁንም እንዳልተወሰነ ታውቋል፡፡ ኾኖም አዲስ ከሠራቸው 16 የሚኾኑ ሙዚቃዎች ኢትዮጵያ የተሰኘ ድንቅ ዜማ እንደሚገኝበትና ይህም የአልበሙ ርዕስ የመሆን እድሉ ከፍተኛ እንደሆነ ተነግሯል፡፡ ወደ 24 የሚሆኑ ዜማዎች መሰራታቸውን እንደሚያውቅና ሆኖም ቴዲ በዚህ አልበሙ ምን ያህሉን ሊያካትት እንደሚችል መተንበያ አስቸጋሪ እንደሆነበት ይኸው ወዳጁ ይናገራል፡፡ ቴዲ በጉዳዩ ላይ ይፋ ያደረገው ነገር ባይኖርም ይህ ኢትዮጵያ የተሰኘው ሙዚቃ በመልዕክትም በዉበትም ገኖ የመውጣት እድሉ አጠያያቂ አይደለም ብሏል፡፡ ብዙዎቹ የቅርብ ወዳጆቹ እንደሚስማሙት ቴዲ አፍሮ ሙዚቃዎቹን ደጋግሞ የመከለስና አለቀ የተባለ ሥራውን አፍርሶ የመስራት፣ እንዲሁም በሥራው ያለመርካት ባሕሪ ይስተዋልበታል፡፡

    ቴዲ አፍሮ ከዚህ ገናና እንደሚሆን ከሚጠበቀው ኢትዮጰያ ከሚለው ሙዚቃው ባሻገር ስለ ኤርታሌና ስለ ባሮ ወንዝ ማቀንቀኑ ተሰምቷል፡፡

    በዚህ አልበሙ የቴዲን አነጋጋሪነትና የፈጠራ ሰው መሆኑን ዳግም ይመሰክርሉታል ተብለው ከሚጠበቁት ሙዚቃዎቹ ዉስጥ በዋናነት በሐዲስ ዓለማየሁ ዝነኛ ረዥም ልቦለድ ‹‹ፍቅር እስከ መቃብር›› ላይ ተንተርሶ ያዜመው ሥራው ሊሆን እንደሚችል ሙዚቃውን ካቀናበሩለት ሰዎች ዋዜማ ያገኘችው መረጃ ይጠቁማል፡፡

    ቴዲ አፍሮ ከባለፈው ሳምንት ጀምሮ ኤርታሌ ለተሰኘው ሙዚቃው አጃቢ ተንቀሳቃሽ ምስል በማሰናዳት ላይ መጠመዱንና ብዙ ደክሞበታል የተባለውን አልበሙን ለሽያጭ በማቅረብ በኩል ደግሞ ባለቤቱ ወይዘሮ አምሰለሰት ሙጬና የሙዚቀኛው የረዥም ጊዜ አማካሪው አቶ ጌታቸው ማንጉዳይ ከተለያዩ ድርጅቶች ጋር እየተደራደሩ እንደሚገኙ ታውቋል፡፡ ኾኖም አልበሙ እስከ 10 ሚሊዮን ብር ሊያወጣ ይችላል ተብሎ ቅድመ ግምት ተሰጥቶታል፡፡

    እነዚህ የዋዜማ ምንጮች አልበሙ ከ5 እስከ 8 ሚሊዮን ብር ተሸጧል ተብሎ በአገር ቤት ሚዲያዎች መዘገቡ ትክክለኛ መረጃ አይደለም ሲሉ መረጃዉን አጣጥለውታል፡፡ እስከአሁንም ድርድር እንጂ ሽያጭ አልተከናወነም ተብሏል፡፡

    ቴዲ አፍሮ አቡጊዳ የተሰኘውን የበኩር አልበሙን በ1993 ለሕዝብ ካቀረበ በኋላ ፣ ጃ ያስተሰርያል አልበመሙን ከአራት ዓመት በኋላ በ (1997)፣ እንዲሁም ጥቁር ሰው የተሰኘ አልበሙን ከአምስት ዓመት በፊት በ2004 ዓ.ም ለሕዝብ አድርሷል፡፡

    ከዚህ ዉጭ በርካታ የዉጭ አገር የኮንሰርት ጥያቄዎች በተደጋጋሚ የሚቀርቡለት ሲሆን በአንዳንዶቹ ላይ ካልሆነ እምብዛምም ከአገር ቤት መራቅ አይሻም፤ የኮንሰርት ሥራ ለማቅረብም ፍላጎቱ የተገደበ ነው፡፡ በተቃራኒው ለአገር ቤት ተመልካች ኮንሰርት ለማቅረብ ከፍተኛ ፍላጎት እንዳለው ይነገራል፡፡ ኾኖም የመንግሥት ሹማምንት ይህ እንዲሆን መልካም ፍቃድ ሳይሰጡ ቆይተዋል፡፡

    የአገር ቤት ኮንሰርቱ እንዲከወን ካለመፍቀድም በላይ ድምጻዊው ለዉጭ ሥራ በሚጓዝበት ወቅት የደኅንነት ሰዎች እንግልትና ወከባ እንደሚያደርሱበት ይነገራል፡፡ ከስድስት ጊዜ በላይ ፖስፖርቱን በኢሜግሬሽን ሰዎች እንደተነጠቀና ጉዞዎቹ እንደተሰረዙበት፣ ይህ ለምን እንደሚሆን ሲጠይቅም በቂ መልስ እንደማይሰጠው የቅርብ ወዳጆቹ ይናገራሉ፡፡

    “የደኅንነት ሰዎች የእርሱን ጉዞ በአንድም ሆነ በሌላ ምክንያት ለማስተጓጎል ይፈልጋሉ፣ ምናልባት የልጁን ሞራል ለመንካት ፈልገው ሊሆን ይችላል” ይላል፣ የቅርብ ወዳጁ፡፡

    ቴዲ በአሁኑ ሰዓት ለገጣፎ ካንትሪ ከለብ ሪልስቴት ግቢ ባለ አንድ ፎቅ ቤት ተከራይቶ የሚኖር ሲኾን በቀኑ ክፍለ ጊዜ እምብዛምም ከቤት የመውጣት ልምድ የለውም፡፡ ድምጻዊው አሁን በኪራይ ቤት ይሁን እንጂ በዚያው የለገጣፎ ካንትሪ ክለብ እያስገነባው የሚገኘውን ቪላውን በሚመጣው ዓመት መጨረሻ ይረከባል፡፡

    ከአመታት በፊት ካንትሪ ክለብ ሪልስቴት ሥራ ሲጀምር ሙዚቀኛው ቴዲ ማስታወቂያ እንዲሠራላቸውና በምትኩ አንድ ቪላ ቤት በነጻ ገንብተው እንደሚሰጡት የሥራ ግብዣ አቅርበውለት እንደነበረና ቴዲ ሐሳቡን ሳይቀበል እንደቀረ፣ ከዚያ ይልቅ በራሱ ወጪ በዚያው ግቢ ቤት ማሠራት እንደመረጠ የቅርብ ወዳጆቹ ያስታውሳሉ፡፡

    በሚዲያ ላይ በሚሰጣቸው አስተያየቶች ቁጥብነት የሚታይበት ቴዲ አፍሮ የሙዚቃ ባለሞያዎችም እርሱን ለመተቸት ድፍረቱ እንደሌላቸው ይነገራል፡፡ ይህም የሚሆነው በርሱ ላይ አሉታዊ አስተያየት መሰንዘር በአድናቂዎቹ ከፍተኛ ዉግዘትን እንደሚያስከትል ከመረዳት የሚመነጭ ነው፡፡

    የቴዲ አፍሮ ልዩ ክህሎትና ድክመት ምን እንደሆነ በአንድ ወቅት በፎርቹን ጋዜጣ የተጠየቀው የሙዚቃ ተመራማሪው ሰርጸ ፍሬስብሀት ቴዲ አሰልቺ ሊሆን ተቃርቦ የነበረውን የኢትዮጵያ የፖፕ ሙዚቃ ዘዬ አዲስ ፎርም ፈጥሮ ነፍስ ዘርቶበታል፡፡ ኾኖም ድምጻዊው በተለያየ ሬንጅ መዝፈን የሚችልና በርካታ የድምፅ ቴክኒኮች አፈራርቆ መጠቀም የሚችል አይደለም፡፡ ጠንካራ ግጥሞቹንና ሳቢ ዜማውን የሚሰፋው ለራሱ በሚመቸው ምጣኔ መሆኑ የቴክኒክ ድክመቱ ጎልቶ እንዳይወጣ አስችሎታል በሚል አስተያየቱን ሰጥቶ ነበር፡፡

    የቴዲ በዓለማቀፍ ሙዚቃ ዉስጥ ሰብሮ ለምን እስከዛሬ ሊገባ እንዳልቻለ ለጋዜጣው ያብራራው አቶ ሰርፀፍሬ ስብሐት “ምዕራቡ የራስህ የሆነ ልዩ ቀለም፣ ማንነትና ቱባ (ኦሪጅናል) የሙዚቃ ባህል ይዘህ ስትመጣ ያከብርሀል፡፡ የእነርሱ የሚመስል የዜማ ቅርጽና ፎርም ይዘህ ልባቸውን ማሸነፍ የሚሞከር አይደለም፡፡ የቴዲ ዜማ የሚመተር፣ የሚገመት ነው፡፡ አሁን ዓለም የሚፈለገው የማይመተር፣ የማይገመትና እጅግ ወጣ ያለ የዜማ ቅርጽ (Irregular shape) ያለውን ነገር ነው፡፡ ቴዲ የዓለም አቀፍ ገበያ ዉስጥ የመግባት እድሉ ጠባብ የሆነውም ለዚሁ ይመስለኛል” ይላል፡፡

    ሰርጸፍሬ ስብሐት በተጨማሪም በወቅቱ በሰጠው አስተያየት ቴዲ ከእስር ሲፈታ ወደ ድምጽ ትምህርት ቤት ይገባል የሚል ተስፋ እንደነበረው ለጋዜጣው ተናግሮ ነበር፡፡ “ትምህርት ቤት የመግባት ድፍረቱ ሊኖረው ይገባል፤ ታሪክ ፍልስፍናና ቋንቋ ኮርሶችን ቢወስድ አቅሙን ይበልጥ ማጎልበት ይችላል ብዬ አስባለሁ” ሲል ሐሳቡን አጋርቶ ነበር፡፡

    Read more
  • "Do you know Meaning of the logo of the Oromo Leadership Convention? - Dee Abdella

    The odaa tree is the symbol of Oromo democracy, justice, and popular participation. The five human heads around the tree represent the five fundaments of Oromo primary classification system originating with the Oromo creation myth, yayyaa shanan (five utterances). In this image, they also represent the five gadaa classes of sons, and the five gadaa classes of fathers. At the same time, they represent the five pairs of Oromo sub-moieties: Sabboo-Goonaa, Macca-Tuulama, Raayya-Aseebuu, Siikko-Mandoo, and Ituu-Humbana. The image shows the heads holding hands and lifting up the tree. This symbolizes Oromo determination to protect their democratic heritage and proudly looking forward to a bright future.

    The green foundation has two bands that are in fact the same object, only seprarted by thin line. This represents the two main Oromo moieties of Boorana and Bareentuu, who are united in the green color. In addition, the green foundation is symbol of Oromo finna which in turn signifies fertility, regeneration and renewal. The green Oromo resources and Oromo commitment to earth care is the foundation of Oromo development (dagagina). Together, the gadaa and finna support and sustain the sun burst.

    The sunburst glows for all to see, deriving energy from the unity of the Boorana and Bareentuu who together hold their gadaa democracy high and derive their energy from the fertility of Oromoland and Oromo peoples tradition of caring for creation. The eleven rays represent the full circle of gadaa classes, including the gadamoojii.

    Together, the gadaa and finna produce light that appears to have conquered all darkness. It means the Oromo people have defeated the darkness of tyrrany that, for years, had oppressed the Oromo people. The light is unencumbered by any counter force, suggesting Oromo has become victorious and nagaa reigns supreme.

    There are two sets of colors in the logo. The first set (black, red and white), represents the three primary colors of Oromo tradition: the black symbolizes the inscrutable Waaqa, the red signifies humans under the Creator, and the white represents earth and all of creation. In the gadaa system, the colors represent people. White represent those yet to enter active life; red those who are in active life and black those who had passed through all stages of active life and have become masters of knowledge about Oromo society.

    The second set (the green, red and yellow) is ancient colors of the Oromo. The tricolor epitomizes prosperity (green), hope for a new season of freedom and equality (yellow), and sacrifice and heroism (red). In the past, those colors have been used as the banner of Oromo liberation fronts at different times. Today, the colors are a symbol of defiance, heroism and hope for a bright and prosperous future for Oromos.

    Taken together, the images and colors bring forth themes of Oromo unity around the Oromo systems of gadaa, finna and nagaa. The traditional colors are unified with the colors identified with the present generation that has made the Oromo nation proud through its heroism and willingness to sacrifices for the Oromo nation’s achievement of democracy, prosperity and peace.

    As the OLC symbol, the logo allows all Oromosto be inspired by the Oromo heritage and work for repeating the glories of the Oromo past in the present and into the future.

     

    Read more
  • Dereje Habtewold speaking about Ezekiel Gebissa

    ፕሮፌሰር ሕዝቅኤል በኦ.ኤም.ኤን የአማርኛ ፕሮግራም ላይ በአማርኛ ፦ “ልጆቼን አማርኛ እንዳይሰሙ አድርጌ በጥሩ ሁኔታ ነው ያሳደግኳቸው” ብሎ ተናገረ አሉ። ይህን በማለቱም ቅር የተሰኙ ወንድምና እህቶቻችን እዚህ ሰፈር ቅሬታቸውን በስፋት ሲገልጹ እያዬኹ ነው። 


    እውነቱን ለመናገር እኔ በዚህ አነጋገር ቅር አልተሰኘኹም። ቅር ያልተኘኹበት አንድኛው ምክንያት ይህ አመለካከት የራሱ የፕሮፌሰር ሕዝቅኤል፣ ምናልባት ጥቂት እናስፋው ከተባለም በአጠገቡ ያሉ የጥቂት ጓደኞቹ እንጂ በአማርኛ የተራቀቁበትንና የነገሱበትን የነ ጸጋዬ ገብረመድህንን፣ የነ ይልማ ዴሬሳን፣ የነ ሰሎሞን ዴሬሳን ..... እና አሁን አጠገባችን ያሉ የብዙሀኑን ኦሮሞ ወንድሞቻችንን ልጆች እንደማይመለከት ስለሚገባኝ ነው።


    ሌለኛው ምክንያቴ ፕሮፌሰር ሕዝቅኤል ልጆቻችን አማርኛ መማር የለባቸውም አለ እንጂ- አማርኛ ተናጋሪዎች ኦሮሚኛ እንዳንማር አልከለከለንም። ስለዚህ የፕርፌሰር ሕዝቅ ኤል ልጆች አማርኛ ባይማሩም እኛ ልጆቻችንን በተቻለን መጠን ኦሮሚኛ በማስተማር አብረው እየተጫዎቱ እንዲያድጉ ጥረት እናደርጋለን።በዚያውም ልጆቻችን ተጨማሪ ሀገርኛ ቋንቋ በማወቅ አትራፊ ይሆናሉ።በቃ ይኸው ነው የተሰማኝ።

    Read more
  • ደረጀ ሕዝቅኤል ብሎታል ያለዉን ማስረጃዉን ማቅረብ አለበት - EIZKEIL GEBISSA

    ይህችን አጭር ማስታወሽ የምፀፈው ሰሞኑን ሕዝቅኤል ገቢሳ ብሎዋል ተብሎ በማህበራዊ ሚዲያ የሚንሸራሸር ሀሜት ለማስተባበል አይደለም። ሀሜት ከነስሙ ማስተባበል አይቻልም። ምክንያቱም ሃሜተኛው ደፍሮ ብቅ አይልምና። እስካሁንም ድረስ መልስ ያልሰጠሁት ሀሜትና ውሸት እንዳላከብር ብዬ ነው።

    ወዳጆቼና ለኔ በጎ አስተሳሰብ ያላቸው ማንነቴን ከሞላ ጎደል ስለሚያውቁ የቀጣፊ ሰለባ ይሆናሉ ብዬ አልሰጋሁም። ከሩቅ የሚያውቁኝ እንኩዋን የራሳቸውን ዳንኝነት መስጠት ይችላሉ። እየሰጡም ነው። ፈቃደ ሸዋቀና ጀምሮታል። አመሰግነዋለሁ። ለማንኛውም እንኩዋን በሕይወት ያሉ በኢትዮጵያ ትምህርት ቤቶች የተማሩ ወንድሞቼና እህቶቼ ይቅሩና ቅደመ አያቴም አማርኛ አቀላጥፈው ይናገሩ ነበር። ይፅፉም ነበር። ፅሁፎቹ አሁንም ድረስ አሉ። እኔ ከቋንቋ ሆነ ከሰዉ ጋር ችግር የለኝም። ከሥርዓት ጋር እንጂ።

    እኔን ያስገረመኝ ሃሜተኛው አይደለም። ጋዜጠኞችም በዚህ የቀጣፊ ሠረገላ ተፈናጥተው የሐስት ዘመቻ አራማጆች ሆነው ማየቴ ነው። እንዲህ ከሆነ ይህች ባቄላ ካደረች አትቆረጠምም ብዬ አስተያየት ለመስጠት ፈለግሁ።

    አቶ ደረጀ ሀብተወልድ የኢሳት ጋዜጠኛ ናቸው። ለኔ እንደሚገባኝ ጋዜጠኝነት ሙያ ቢሆንም የሕዝብ ባለአደራነት (public trust) ያለበት ሙያ ነው። ባለሙያው በግል ሕይወቱ እንኩዋን እንደሌላው ሰው ሁሉ የመሰለዉን ሁሉ ማነብነብ አይገባዉም። በግል ጊዜዉም ቢሆን ውሸት እንዳያስተጋባ መጠንቀቅ አለበት። ምክንያቱም የመንደር ወሬ አባራሪ ከሆነ በህዝብ ዘንድ ያለው አመኔታ ይጎድላል። ጋዜጠኛ የሆነዉን በማስረጃ ሳያረጋግጥ በህዝብ ፊት ወጥቶ እንደመጣለት የሚናገር ከሆነ የሙያውን ጠባይ አያውቅም ማለት ነው። ለጋዜጠኝነት የሚመች ስብዕናም ባህርይም የለዉም። የህዝብ ባለአደራ መሆኑን አልተረዳም ማለት ነው። ጋዜጠኛ ሳይሆን ቆርጦ ቀጥል፣ ወሬ አመላላሽ፣ አሉቡዋልተኛ፣ ዉሸት ቸርቻሪ ይሆናል። ይህ ዕውነት ካልሆነ አቶ ደረጀ ሕዝቅኤል ብሎታል ያለዉን ማስረጃዉን ማቅረብ አለበት።

    በነግራችን ላይ እኔና አቶ ደረጀ በአየር ላይ እንኩዋን ተገናኝተን አናውቅም። እኔ አቶ ፀጋዬ ገብረመድህንን አቶ ሰሎሞንን ደሬሳ እና አቶ ይልማ ደሬሳ በግሌ ልወቃቸው አልወቃቸው ምንም የሚያውቀው ነገር የለም። የኔን ሃሳብ ይጋሩ አይጋሩ ከነርሱ ጠይቆ የተረዳው ነገር እንደሌለ እኔ በዉል አውቃለሁ።ለማመዛዘን ይረዳው ዘንድ የአቶ ፀጋዬን "አዋሽ" የሚለውን ግጥም ጋብዤዋለሁ። ፀጋዬ ስለወንዝ ነው የገጠመው እንደሚለኝ እርግጠኛ ነኝ። ይህችን መስመር ይዞ ሌላ ክርክር ለመክፈትም ይቃጣው ይሆናል። እርሱን ሌላ ጊዜ። እውነት ካለህ ማስረጃ አቅርብ። ካልሆነ እኔ የኢሳት አስተዳዳሪ ብሆን እንደ ደረጀ ያለ ለእዉነት አክብሮት የሌለውን ጋዜጠኛ ቶሎ ብዬ ነወ የማሰናብተው።

     

    Read more
  • Two petitions one Ethiopian Professor Haile Larebo - De Birhan

    Haile Larebo, is a highly experienced Oxford educated Ethiopian professor of history teaching in Morehouse College, USA. Recently, he appeared on two Ethiopian Diaspora media outlets, ESAT and another voice chat room, ECADF and spoke extensively about Ethiopian history.

    He spoke from his perspective and based on his research works. Initially, one may assume that since Haile hails from the Southern region of Ethiopia, he would serve as an impartial and unbiased source of history and could not be labelled by anyone because the groups that often clash about Ethiopia’s history are the largest ethnic groups of the North, Central and peripheries of Ethiopia. However, his take on Ethiopian history was immediately attacked groups mainly by Oromo activists in the Diaspora as soon as his interviews were aired.

    This Oromo ethnonationalist Website, which was very offended of all, called the media outlet that aired the interview to apologize. The website said the fact that Haile used the G**** word (although he said it in a reported speech) and refereed to the 16th Century Oromo migrants as “nomadic pastoralists” was offensive (in fact he said “herdsmen”). The Website goes on to refer to the Professor, the media and some audiences as “Ethiopianists”, “Right Wing” and so forth, terms which could not be applied to an Ethiopian or African context.

    Although Haile released another video explaining himself and clearing the air, an online petition calling for the Professor’s “dismissal”  was launched by two individuals namely Bizuayehu Haile & A Keto saying “we the initiators of this petition request that Professor Haile Larebo be displined for distorting history and using derogatory terms. ”

    The petition targets 1000 signatures and has been signed by 900 people so far.

    On the other hand, people who supported Haile’s analysis and “freedom of expression” have started their own petition with a goal of collecting 2000 signatures and have so far reached 1330 signatures. The group on its part argues:

    we are outraged and stunned by the baseless accusations and the hate campaign orchestrated by radical tribal groups who wish to defame Professor Haile Larebo’s reputation by branding him as racist for his teachings on history and interethnic understanding in Ethiopia.

    Therefore, the petition calls on the College ” to take appropriate steps toward protecting Professor Haile Larebo’s integrity and well earned reputation and to honor him for his continuing effort on advancement peaceful coexistence across ethnic groups in Ethiopia and across the globe.”

    Ethiopia’s history, like many other countries is so complex and driven by various interest and political groups. While it is possible to solve misunderstandings and miscommunications through discussions, it is unfortunate that it is becoming a culture to campaign, smear and boycott individuals such as Haile Larebo and musician Teddy Afro for merely speaking their own truths.

    A bit of tolerance, patience and listening could probably save us.

     

    Read more
  • Ethiopia claims success in crushing anti-government unrest - Financial Times

    The government of Ethiopia has vowed to crush all threats to its economic model and insists it is succeeding in restoring order as it grapples with the most serious threat to its 26-year hold on power.

    Negeri Lencho, the communications minister, told the Financial Times that a state of emergency imposed in October had succeeded in quashing a wave of nationwide anti-government protests that left hundreds of people dead. He insisted that Addis Ababa would not “give opportunity to any party to block the fast-growing economy and the attempt or efforts of the Ethiopian government to change the lives of the people”.

    But in an apparent acknowledgment of the failings of the government’s state-driven development model, he admitted that anger over high unemployment was a factor behind the unrest.

    “The government educated the youth and there was not enough employment,” Mr Lencho said. “So the extremists used this fertile ground to incite violence.”

    More than 500 people have been killed and tens of thousands detained over the past 18 months as anti-government protests spread across the country. The violence, which also targeted foreign-owned business, and the autocratic government’s response, has rattled investors.

    The unrest has also called into question the sustainability of Addis Ababa’s economic model, which has helped drive some of the world’s fastest growth rates and lured billions of dollars of foreign investment to the Horn of Africa nation.

    The ruling Ethiopian People’s Revolutionary Democratic Front, a Marxist-Leninist coalition that has ruled with an iron grip since taking power in 1991, has concentrated on state-led infrastructure and industrialisation projects rather than opening up the private sector as it has sought to develop the impoverished country.

    The model has been widely lauded in development circles, but the government has been accused of taking repressive measures and committing human rights abuses.


    Mr Lencho said authorities had detained more than 20,000 people for “training” on the constitution since the protests erupted — initially over land disputes — in 2015.

    The minister refused to speculate on how long the state of emergency, imposed for six months, would last.

    He said “armed groups” and “terrorist organisations” bent on regime change, most of which were overseas, and which he did not identify, were no longer able to incite violence because of the restrictions on demonstrating and access to, and use of, social media. But he gave few specifics, apart from the creation of a “forum” of political organisations, about how the government was addressing people’s underlying frustrations to ensure the protests did not re-erupt.

    The grievances, which he accepted were largely justified, were a lack of “good governance, justice, fairness [and] equity in benefiting from development”.

    Pro-democracy activists and foreign diplomats have dismissed the forum as being a sham because it comprises few credible opposition figures. They say it is indicative of the government’s refusal to countenance meaningful reform. Ethiopia’s political opposition has been severely weakened, and the EPRDF and its allies control all the seats in parliament.

    “They’re worried that if they give an inch they won’t be able to control the fallout,” a diplomat said.

    Activists say Ethiopians flocked to the demonstrations because the government had steadily curtailed democratic freedoms since post-election protests in 2005 were ruthlessly crushed.

    Protests flared periodically thereafter, but began in earnest in November 2015 when the government sought to extend the capital Addis Ababa into Oromia. This plan was eventually shelved but because of the authorities’ repressive response the demonstrations spread and became increasingly violent.

    Hailemariam Desalegn, the prime minister, has admitted that about 500 people might have died while human rights groups and activists believe the toll is much higher.

    Mass arrests followed, which Mr Lencho said fell into two categories: protesters who needed “training” for a few months and people considered more hardened criminals.

    Initially about 11,000 people underwent “training”, of whom more than 8,000 have been released. A further 12,500 have been incarcerated for training in a second wave of detentions, he added.

    No figures have been given for the total number of arrests but activists believe it is more than 50,000.

     

     

    Read more
  • US State Department suspends refugee interviews ahead of pending Donald Trump policy shakeup

    (INDEPENDENT) — The US Department of Homeland Security (DHS) has temporarily halted trips by staff to interview refugees abroad as it prepares for a likely shakeup of refugee policy by President Donald Trump, two sources with knowledge of the decision have said.

    The decision effectively amounts to a pause in future refugee admissions, given that the interviews are a crucial step in an often years-long process.

    The DHS leadership’s decision to halt the interview trips was communicated to those involved in the US refugee admission process on Wednesday, one of the sources said.

    It means that though Trump has not yet ordered a temporary halt to the refugee programme, future admissions are likely to be delayed.

    Trump is expected to sign an executive order that would include a temporary ban on all refugees, and a suspension of visas for citizens of Syria and six other Middle Eastern and African countries.

    White House spokesman Sean Spicer told reporters on Thursday that Trump could sign several executive orders on Friday, but that the nature of those had not been decided yet.

    Becca Heller, director of the International Refugee Assistance Project at the New York-based Urban Justice Center, said she was informed of the decision to halt the overseas interviews by several people in and outside of government.

    Gillian Christensen, a spokeswoman for US Citizenship and Immigration Services, which is part of the Department of Homeland Security and which conducts the interviews, said the agency had delayed “a number of upcoming trips” but that they had not been “officially canceled.”

    DHS officers regularly visit countries such as Jordan, Malaysia, El Salvador, Kenya and Ethiopia to interview refugees seeking to enter the United States. It is usually one of the last steps in the refugee resettlement process.

    Heller said the decision to halt the overseas interviews would cause delays in refugee processing even if Trump decides to maintain the refugee programme or re-start it after a temporary closure.

    “In the past, when we’ve frozen the refugee programme to re-examine security issues, it’s been really important to continue processing even if you can’t admit people, because processing times in this programme can be two to three years,” Heller said.

    During the election campaign, Trump decried former President Barack Obama’s decision to increase the number of Syrian refugees admitted to the United States over fears that those fleeing the country’s civil war would carry out attacks.

     

    Read more
  • ይድረስ የኦሮሞ ጥላቻ እና ፍራቻ (ኦሮሞ ፎብያ) ለተጠናወተህ እና “የታሪክ ምሁር” ተብዬው ዶ/ር ኃይሌ ላሬቦ፤ በኦሮሞዎች ተገደሉብኝ ላሉት ቤተሰቦችህ ታሪክን በመበቀያነት መጠቀምን አቁም!

     

    ይድረስ የኦሮሞ ጥላቻ እና ፍራቻ (ኦሮሞ ፎብያ) ለተጠናወተህ እና “የታሪክ ምሁር” ተብዬው ዶ/ር ኃይሌ ላሬቦ፤ በኦሮሞዎች ተገደሉብኝ ላሉት ቤተሰቦችህ ታሪክን በመበቀያነት መጠቀምን አቁም!

     By Babsa Tula

     “ሚኒሊክን ብትወቅሱ ማንነታችሁን ትረሱ” በሚል አርዕስት ፅፈህ ለለጠፍከዉ የተሰጠ መልስ ።

     ለነገሩ ቃለ ምልልስህን ከሰማሁ ጊዜ ጀምሮ በኦሮሞ ህዝብ ላይ ልዩ ጥላቻ እንዳለህ የተረዳሁ ቢሆንም ምክንያቱ ምን እንደሆነ ላውቅ የቻልኩት ከዚህ ፅሁፍህ ላይ ነው፡፡ ለማንኛውም እስኪ ፅሁፍህን ይዘት ወደ መገምገም ልመለስ፡፡

     የኢትዮጵያ ታሪክ

     የኢትዮጵያ ታሪክ የዉሸት ታሪክ ነዉ። ባለሟሎቹ ነገስታቱን ለማስደሰት ንጉሱን በማሞገስ ፍፁም በማስመሰል ይጽፉለታል። ጠላቱን ደግሞ በማዉግዝ ያስደስቱታል። እንግዲህ እነ ደብተራ ዘነብ እና አባ ባህሪ ከዚሁ ቡድን የሚመደቡ ናቸው፡፡ በተለይም አባ ባህሪ ብእራቸውን ከወረቀት ጋር ሲያገናኙ በጥላቻ እና በጠላትነት መንፈስ ልክ እንዳንተ የፃፉ በመሆናቸው እነዚህን ታሪኮች እንደ እውነተኛ ታሪክ አድርገህ ልትከራከርባቸው መሞከርህ የታሪክ ምሁርነትህን አጠያያቂ ያደርገዋል፡፡ ይህ ማለት ልክ ዛሬ የመለስ ደጋፊዎች “የተለየ ራዒይ ያለው፣ መልካም መሪ፣ በሚሊዮን ዓመት አንዴ የተፈጠረ” ወዘተ… እያሉ እየፃፉለት ያሉት ነጌ ታሪክ መሆኑ አይቀርምና እነዚህ አጨብጫቢዎች የፃፉለትን እንደማጣቀስ ይቆጠራል፡፡ ከኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ ልናምናቸው የምንችላቸው እውነታዎች ጥቂቶች በመሆናቸው ስለተፃፈ ብቻ አንቀበላቸሁም፡፡ በተቻለ መጠን ወገንተኛ ባልሆኑ አካላት የተፃፉትን መርጠን እንጠቀማለን፡፡

     የግል ጥላቻ

     ከከንባታ ጎሳ የተወለድክ መሆንህን ጠቅሰህ የአርሲ ኦሮሞዎች እናትህን፣ የእናትህን እናት(አያት) እና በአጎትህ ላይ ጭፍጨፋ መፈፀማቸውን ጠቅሰሀል:: ድርጊቱም የተፈፀመው በጎሳ ግጭት ሳቢያ መሆኑን ገልፀሀል፡፡ ለመሆኑ የከንባታ ጎሳ በጦርነት ግዜ አርሲዎችን አይገልም ነበርን? የአበባ ጉንጉን ነበር ወይ የሚያጠልቁላቸው? እንዲህ አይነት ጦርነቶች በጎሳዎች መካከል የተለመዱ ስለሆኑ የኦሮሞን ጨካኝነት ለማሳየት ይህንን በምሳሌነት መጥቀስህ ያንተን ወገንተኝነት እና የበቀል ስሜት ከማሳየት ውጪ ምንም እርባና የለውም፡፡

     አኖሌ

     የአኖሌ ታሪክ እንደሚያስረዳው በአኖሌ የተፈፀመው የቀኝ እጅ እና ጡት ቆረጣ በጦርነት ወቅት የተፈፀመ አልነበረም:: ይህ ድርጊት የተፈጸመው በራስ ዳርጌ በተመራው ስድስት ዙር ዘመቻ አራቱን አርሲዎች ያሸነፉ ቢሆንም በመጨረሻ “አዙሌ” በተባለው ቦታ በተደረገው ጦርነት በቁጥር 120,000 (አንድ መቶ ሃያ ሺህ) የአርሲ ጦረኞች ከተገደሉ በኋላ የነፍጠኛው ጦር አሸንፎ አርሲን ሊቆጣጠረው ችሏል፡፡ ከዚህም በኋላ ቢሆን የአርሲ ኦሮሞዎች በተፈለገው መጠን አልገብር ስላሉ እና በተበታተነ ሁኔታ ማጥቃት ባለማቆማቸው አኖሌ በተባለው ቦታ “ሰላም እናወርዳለን እና የእርቅ ጉባኤ ተሳተፉ”በማለት ነፍጠኞቹ ነጭ ባንዲራ እያውለበለቡ ህዝቡ እንዲሰበሰብ ካደረጉ በኋላ በሦስት ሺህ አርሲዎች ላይ አሰቃቂውን የቀኝ እጅ እና የጡት ቆረጣ ፈፀሙ፡፡(ይህን በተመለከተ የዶክተር አባስ ሀጂን መፀሀፍ አንብብ) ይህ የቀኝ እጅ ቆረጣ በአድዋ ጦርነት በተማረኩት የኤርትራ አስካሪዎች ላይም ተፈፅሟል። ስምንት መቶ ወታደሮች ቀኝ እጅ እና እግራቸውን በአፄ ሚኒሊክ ትዕዛዝ ተቆርጧል፡፡ ይህን ሲያደርጉ ግን ከነዚህ ጋር የተማረኩትን የጣሊያን ወታደሮች ምንም ሳያደርጉ ነበር የሸኟቸው፡፡ ይህም አፄዉ የፈረንጅ አጎብዳጅ መሆናቸውን ያሳያል፡፡ ይህ በኤርትራ አስካሪዎች ላይ የተፈፀመው ድርጊት እንደዚህ አይነት የጭካኔ እርምጃ የተለመደ መሆኑን ማሳያ ነው፡፡ በተጨማሪም “አፄ ሚኒሊክ እጅግ ተዋረዱ የሸዋን ነገስታት እጅ ነስተው ሄዱ” የሚለው ቅኔ እጅ የመቁረጥ ባህል ስር የሰደደ መሆኑን ማሳያ ነው። ጳዎሎስ ኞኞ አፄ ቴዎድሮስ አንድ ጊዜ አራት መቶ ሰው ሌላ ጊዜ ስድስት መቶ ሰው እጅ ቆርጠው አንገታቸው ላይ አንጠልጥለው እንዲሄዱ ያደረጉ መሆኑን እና ይህም በተለያየ ጊዜ ይፈፀም እንደነበር ፅፏል፡፡

    ጨካኝነት

     ኦሮሞ በጦርነት ሲያሸነፍ “ጨካኝ” ይሉታል። ሲያሸነፋቸዉ “ፈጀው፣ ጨፈጨፈው፣ ጨረሰው” በማለት እና አቢሲኒያውያን የኦሮሞን ህዝብ ሲያሸንፉ ደሞ “ዛሬ አምላክ አሳልፎ በእጃችን ሰጠ” አንገታቸውን ቆራርጠን ጭንቅላታቸውን ከመርን። በእግዚሃብኤር ኃይል ይህን ያህል ገደልን እያለ ኦሮሞን መግደል ፅድቅ እንደሆነ አድርጎ ይጽፍ የነበረው አባ ባህሪ ነበር። በውጊያ እነሱ ሲያሸንፉ ጀግንነት እና የአምላክ እርዳታ ኦሮሞ ሲያሸንፋቸው ደሞ እንደ ጨካኝነት መቁጠራቸው ወገንተኝነትን እና ጥላቻን ከማንፀባረቅ ውጪ ሌላ ምንም ፍቺ የለውም። ጦርነት ከሆነ ጦርነት ነው፤ ኦሮሞ እየተወጋ ዝም አይልም። ምናልባትም ወግተውት አፀፋውን ሲመልስ መንጫጫቱ “አንቺው ታመጪው አንቺው ታሮጪው” መሆኑ ነው፡፡ በሌላ የሕግ መርህ ባለቤት በራሱ ጉዳይ ፈራጅ አይሆንም ስለሚባል በራሳችሁ ጉዳይ ለራሳችሁ የሰጣችሁት ምስክርነት ተአማንነት አይኖረውም፡፡ እንዲሁም ጠላት ነው ብላችሁ በጥላቻ እና በፍራቻ ስለምታዩት የኦሮሞ ህዝብ የምትሰጡት ምስክርነትም ቢሆን ከወገንተኝነት የፀዳ ሊሆን አይችልም። ይህ ሁሉ ሆኖ ግን ኦሮሞን ከሚጠሉት ጎራ ካሉት ፀሀፊዎች እንደ እነ አለቃ ታዬ አይነቶቹ በመፀሀፋቸው ኦሮሞ ሰላም ወዳድ፣ እግዚሃብሄርን የሚፈራ፣ በሸንጎው በውሸት የማይፈርድ፣ ምንም እንኩዋን ክርስትናን ያልተቀበለ ቢሆንም አስርቱን ትዕዛዛት “ክርስቲያን ነን” ከሚሉት በላይ ያከብራል በማለት መስክሯል። ምንም እንኩዋን ክርስቲያኖች ብንሆንም ክፉዎች እና በመፀሀፉ የማንመራው እኛ ነን እንጅ “ኦሮሞ እንኩዋን በሰው በእንስሳ እንኩዋን አይጨክንም” በማለት በሰፊው ያተተውን እንድታነብ እጋብዝሀለው፡፡ ይህንን የዋህ እና ሰላም ፈላጊ ህዝብ ጫና እና ጥቃት ካበዛችሁበት በኋላ እሱ አምርሮ አፀፋውን ሲመልስ “ጨካኝ” እያላችሁ ብትንጫጩ ማንም አይሰማችሁም። ኦሮሞ ጀግና እንጂ ጨካኝ አይደለም፡፡ ስለ ኦሮሞ ጀግንነት በደንብ አድርጋችሁታዉቃላችሁ። በአድዋ ጦርነት የአምባላገን ምሽግ የሰበረዉ በማን የተመራ ጦር ነዉ? ገበየሁ ገቦ አይደለም እንደ ሚኒሊክ ፈርቶ ስደራደር ሳይታዘዝ ድል አድርጎ በዉጊያዉ የተገደለዉ? ሚኒሊክ ፈረንጆቹን ፈርቶ መቀሌ ላይ የሸኛቸዉ ጣይቱ ባትኖር ከጣሊያን ጋ ይዋጋ ነበር? ጣይቱ ኦሮሞ መ ሆኗን ኢትዮጵያዊነትን እንድንቀበል ለማባበልም ብሆን አምናችኋል::

    ወራሪ

     የኦሮሞ ህዝብ የኩሽ ዝርያ ነው፡፡ ይህ የኩሽ ነገድ ህዝብ ከደቡባዊ ግብፅ ጀምሮ በዛሬይቷ ሱዳን እና በአፍሪካ ቀንድ ለብዙ ሺህ ዓመታት በመኖሩ ይህ አካባቢ ለኩሾች ጥንት መኖሪያቸው ነው፡፡ ከደቡብ የመን ከ700 ዓመተ አለም እስከ 100 ዓ.ም ፈልሰው ወደ አፍሪካ ቀንድ የመጡት ሀበሻ እና ሀማሴን የተባሉት የሴም ዘሮች ናቸው፡፡ የኩሽ ነገድ የሆኑት እነ ሲዳማ፣ ሀዲያ፣ አፋር፣ ሱማሌ፣ አገው፣ ሁሉ አገራቸው የአፍሪካ ቀንድ መሆኑ እየታወቀ የኩሽ ነገድ የሆነው ኦሮሞን ብቻ የህንድ ውቂያኖስን አሻግራችሁ ስታሰፍሩት እፍረት ነገር አልፈጠረባችሁም፡፡ “የአብዬን እከክ ወደ እምዬ ልከክ” እንደሚባለው መጤ የሆነው የሴሜቲክ ነገድ ነባሩን ህዝብ ወራሪ የማለት የሞራል ብቃት የለውም፡፡ አባ ባህሪ ኦሮሞዎች ገላና የተባለውን ወንዝ ወደ ምስራቅ አቋርጠው መጡ ይበል እንጂ ይህ ገሞ የተባለው ቦታ ጋሞ ጎፋ ስለመሆኑ ምንም ተዛማጅ ማስረጃ የለም፡፡ እዚህ ላይ ሁለት ግልጽ ያልሆኑ ጉዳዮች አሉ፡፡ በመጀመሪያ ገላና የትኛው ወንዝ ነው የሚል ጥያቄ ያስነሳል፡፡ ገላና ማለት ወንዝ ወይም ትልቅ ውሃ ከማለት ውጪ ገላና የሚባል ወንዝ የለም፡፡ የሰገን ወንዝ ወይም ገላና አባያን አቋርጠው ወደ ጋሞ ጎፋ መጡ እንዳይባል ወደ ምስራቅ እንጂ ወደ ምእራብ ተሻገሩ አላሉም፡፡ አባያ ከጋሞ ጎፋ በምእራብ በኩል ስለምትገኝ አባያን ከተሻገሩ ወደ ምእራብ ተሻገሩ ማለት ነበረበት፡፡ ሌላኛው አወዛጋቢ ጉዳይ አባ ባህሪ ገሞ ከማለት ውጪ ከገሞ እስከ ሸዋ መካከል ባለው ሰፊ አካባቢ ምንም ገጠመኞች ሳይፅፉ በግንደበረት፣ በጎጃም እና በሌሎች ሸዋ አካባቢዎች የተደረጉ ጦርነቶች እና ግጭቶችን ብቻ ማተታቸው እንዲሁም በሰሜን ሸዋ አካባቢ እና በሌሎች ሸዋ አካባቢዎች ገሞ ተብለው የሚጠሩ ቦታዎች መኖራቸው አባ ባህሪ የነበሩት በሰሜን ሸዋ አካባቢ እንጂ ጋሞ ጎፋ አልነበረም የሚል ድምዳሜ ላይ ያደርሳል፡፡ በተጨማሪም አባ ባህሪ ከነበሩበት ገሞ ከሚባለው ቦታ ሸሽተው ወደ ደብረ ዳሞ ነው የገቡት፡፡ በደብረዳሞ እና በገሞ መካከል ያለው ርቀት አጭር መሆኑን ከፅሁፋቸው ማወቅ ስለሚቻል የነበሩበት ቦታ ሸዋ ውስጥ መሆኑን የበለጠ የሚያረጋግጥ ነው፡፡

    የዘር ግንድ

     በዚህ ፅሁፍህ የኦሮሞ ህዝብ ነገድ እንጂ የዘር ግንዱ አይተሳሰርም፡፡ ከአንድ የዘር ግንድ የወጣ አደለም፤ በቋንቋም በባህልም አይገናኝም ብለሃል፡፡ ይህ ትልቅ ስህተት ነው፡፡ ለፅሁፍህ ዋቢ ያደረከው በዋናነት የአባ ባህሪን መፀሀፍ ሲሆን አባ ባህሪ ደሞ ኦሮሞ ከአንድ የዘር ግንድ የተገኘ አንድ ህዝብ መሆኑን አልካደም፡፡ እንደውም ኦሮሞ ቦረና እና ባሬንቱማ በሚባሉ ሁለት ትላልቅ ጎሳዎች ስር የተደራጀ መሆኑን ጠቅሶ የቦረና እና የባሬንቱማ ልጆች እነማን እንደሆኑ በመዘርዘር ህዝባቸው በመብዛቱና አገራቸው በመራራቁ በተለያዩ ገዳ ስር መተዳደር መጀመራቸውን አትቷል፡፡ በዚህም መሰረት የቦረና ኦሮሞዎች ኦዳ ነቤን ማእከላቸው ሲያደርጉ ባሬንቱማዎች ደግሞ ማእከላቸውን ኦዳ በቡልቱም አድርገዋል፡፡ ያለምንም እፍረት የኦሮሞ ህዝብ በቋንቋም በባህልም አይገናኝም በማለትህ እኛ አፍረንልሀል፡፡ ይህ ህዝብ የአንድ ቋንቋ ባለቤት፤ በገዳ ስርአት ሲተዳደር የነበረ እና አንድ ሃይማኖት ዋቄፈና የነበረው ህዝብ ነው፡፡ አንተም ሆንክ አባ ባህሪ የኦሮሞ ህዝብ ዘሩን ቆጥሮ ከአስራ አምስት እስከ ሃያ አባት ድረስ የትኛው ጎሳ ከየትኛው ቅርንጫፍ እንደሆነ እንደሚያውቅ ታውቃላችሁ፡፡ “ጋላ” የሚለው ቃል ኦሮሞን አይወክል ብለህ ያቀረብከው ኦሮሞን ለመከፋፈል ካለህ ፍላጎት እንጂ ከኦሮሞ በስተቀር በዚህ ስም ሲሰደብ ወይም ሲጠራ የነበረ ሌላ ብሄርም ሆነ ብሄረሰብ የለም፡፡ አለመኖሩን በደንብ እያወክ ይሄን ህዝብ ለመከፋፈል ባለህ እኩይ አስተሳሰብ ህዝቡ በቋንቋም በባህልም ሆነ በዝርያ በጭራሽ አይገናኝም ማለትህ በእጅጉ የሚያሳፍር ነው፡፡

     የገዳ ስርአት

    የገዳ ስርዐት ስልጣን ከአንድ ቡድን ወደ ሌላ ቡድን በሰላማዊ መንገድ የሚተላለፍበት ስርዐት ነው፡፡ ይህ ስርዐት በየአንድአንዱ የስምንት ዓመት እድሜ እርከን የስራ ድርሻ በመከፋፈል ህብረተሰቡን በአምስት የፖለቲካ ፓርቲዎች ስር በማደራጀት አምስቱ ቡድኖች ተራ በተራ ለስምንት ዓመት የሚያስተዳድሩበት ስርዐት ነው፡፡ “በዚህ ሹመት ላይ ባለ ግዜ ውስጥ ሰው ካልገደለ ጠጉሩን አይላጭም ጉቱን አያሳድግም” ብለሃል፡፡ ይህ ከእውነት የራቀ እና ከጥላቻ የመነጨ አገላለፅ ነው፡፡ አንድ ጉዳይ ግን አለ፡፡ ሁሉም ሉባ የራሱ የሆነ የሚያከናውነው ተልዕኮ አለው፡፡ ለምሳሌ በጠላት የተያዘ መሬትን የማስለቀቅ ግዴታ ስለሚኖርበት ያንን ጉዳይ እስካላከናወነ ድረስ እረፍት አይኖረውም፡፡ ገዳ የኦሮሞ የመንግስት ሥርዓት ስለሆነ ልክ ቡሽ የጀመረውን ጦርነት ኦባማ እንደሚጨርሰው ሁሉ የሙደና ገዳ የጀመረውን የሮበሌ ገዳ ይጨርሰዋል፡፡ ይህን ከአደራ ጋር የተሰጠውን ተልዕኮ ሳያሳካ እረፍት አይኖረውም፡፡ ይህ ዳር ድንበሩን መከላከል እና የብሄሩን ክብር ማስጠበቅ እነ አባ ባህሪ በስርዐቱ ጥንካሬ ምክንያት በደረሰባቸው ሽንፈትየተነሳ የቻሉት ያህል ስርዐቱን አሉታዊ አስመስለው ስለፃፉ የስርዐቱን ዲሞክራሲያዊነት አያሳጣውም፡፡ የገዳ ስርዐት የኦሮሞን ህዝብ በእኩልነት እና በዲሞክራሲ እንዲኖር ያስቻለና በተሻለ አደረጃጀት የኦሮሞ ህዝብ በጎረቤቶቹ ላይ በጦርነት የበላይነትን ያጎናፀፈው በመሆኑ የኦሮሞን ህዝብ የሚጠሉ “አባ ባህሪዎች” እና ተሸናፊዎች ይህንን ስርዐት ሊወዱት አይችሉም፡፡

     ሰለባ 

    መስለብ የሰሜቲኮችና የአማራ ባህል ነዉ። 
    ማስርጃ 1. በመጽሀፍ ቅዱስ መጽሀፈ ነገስት ዉስጥ ዳዊት የሳኦልን ልጅ ለማግባት የ፪፻ ፊልስጤማዉያን ብልት ቆርጦ ማምጣቱ፥፥ ዳዊት የሰለሞን ኣባት ነዉ። የሰለሞን ልጆች ነን የሚሉት እነማን እንደሆኑ ለሞረሽ ማስረዳት አይጠበቅብንም። 
    ማስርጃ 2. በመጽሀፍ ቅዱስ የሀዋርያት ሥራ መጽሀፍ አንድ ኢትዮጵያዊ ጃንደረባ ወደ ኢየሩሳሌም ተጉዞ ነበር። ይህ ግዜ በግምት 2ኛ _4ኛ ክፍለ ዘመን ነዉ። ሰዉየዉ ከሰሜን ኢትዮጵያ ስለመሆኑም ግልጽ ነዉ። 
    ማስርጃ 3. ኮሎኔል አልኸንድሮ ዴል ባየ የተባለው የኢትዮጵያ ወዳጅ በጻፈዉ ዕቀይ አንበሣዕ በተሰኘዉ መጽሀፍ ላይ አማሮች ከ ፲ እስከ ፩፭ ዕድሜ የሆኑ ህጻናትን ብልት እየሰለቡ ጃንደረባ የንጉሶች፣የራሶች እና የፊታዉራሪዎች አገልጋይ ያደርጏቸዉ እንደነበር ጽፏል። ድምጻቸዉ ወደ ቀጭንነትም ስለምቀየር ቤቴ ክርስቲያን ዉስጥም ይቀድሱ እንደነበር ይታወቃል።

     ስልጣኔ

    ሌላው በፅሁፍ ውስጥ ልትገልፀው የሞከርከው የኦሮሞ ህዝብ ኃላቀር እንደሆነ ልታሳይ የሞከርከው ሙከራ ነው፡፡ በዚህ ሙከራ ዘላንለትን (አርብቶ አደርነት) የአኗኗር ዘይቤ መሆኑን ረስተህ እንደ ኃላቀርነት ለማየት መሞከርህ ምን ያህል ኃላቀር እንደሆንክ የሚያሳብቅ ነው፡፡ ክርስቲያን አለመሆን ወይም በአፍሪካዊ እምነት (ዋቄፈና) ተከታይ መሆንም ቢሆን ሊደነቅ እና ሊኮራበት የሚገባ እንጂ እንደ ኃላቀርነት ሊታይ አይችልም፡፡ የራስ የሆነ የእምነት ፍልስፍና የዛን ህዝብ ታላቅነት የሚያሳይ ነው፡፡

    አፄ ሚኒሊክ

    1. ቡላቶቪች የተባለው ራሺያዊ በ1900 ከሚኒሊክ ጦር ጋር ዘምቶ የነበረ ሲሆን Ethiopia though Russian Eyes በተሰኘው መጸሀፉ የሚኒሊክ ወረራ የኦሮሞን ህዝብ ቁጥር በግማሽ ያሳነሰ መሆኑን ጠቅሷል፡፡ 
    2. ማርቲን ዴሳልቫክ የተባለ ፈረንሳዊ የካቶሊክ ሚሺነሪ (1900) The Oromo: An Ancient Africa Nation በተባለው መጸሀፋቸው በዚህ ወረራ የኦሮሞ ህዝብ ቁጥር በግምት ከአስር ሚሊየን ወደ አምስት ሚሊየን መውረዱን ገምቷል፡፡

    3. August 18, 1895 እ.አ.አ የታተመው የኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ አፄ ሚኒሊክ በኦሮሞ ላይ ዘመቻ በመክፈት ወንዶቹን በመፍጀት ሕፃናት እና ሴቶችን በባሪያነት መውሰድ በሰፊው ይተገበሩ እንደነበር ፅፏል፡፡ 
    4. February 26, 1895 እ.አ.አ የታተመው የኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ አሰቃቂው የሚኒሊክ ዘመቻ በሚል ርዕስ ስር ሰሞኑን ንጉስ ሚኒሊክ በኦሮሞ ህዝብ ላይ በደቡብ አቢሲኒያ የከፈቱት ዘመቻ 70,000 ሰዎችን በመግደል 15,000 መማረካቸውን ገልፀዋል፡፡

    5. August 2,1874 እ.አ.አ የታተመው የኒውወርክ ታይምስ ጋዜጣ የአቢሲንያ ባሪያዎች በሚል አርስት ስር በየዓመቱ ከ80,000 እስከ 90,000 የሚሆኑ ባሪያዎች በምፅዋ ወደብ በኩል ወደ ውጪ የሚሽጡ መሆኑን ጠቅሶ የባሪያ ነጋዴዎቹ ባሪያዎችን የሚገዙት ከነፍጠኞቹ ሲሆን ንጉሰ ነገስቱም የቀረጡ ተቋዳሽ መሆኑን ያትታል፡፡ 

    6. አኖሌ ላይ የሦስት ሺህ ኦሮሞዎች እጅ እና ጡት ከማስቆረጣቸው በተጨማሪ በአደዋ ጦርነት የተማረኩ 800 የኤርትራ አስካሪዎችን ቀኝ እጅ እና ቀኝ እግር አስቆርጠዋል፡ 

    7. November 7, 1909 እ.አ.አ የታተመው የኒውዮርክ ታይምስ ጋዜጣ በአርስቱ የአቢሲኒያው ንጉስ ሚኒሊክ በአሜሪካው የባቡር ሃዲድ ስራ ተቋራጭ ከፍተኛ የአክሲዮን ባለቤት ናቸው በማለት ወደ ዝርዝሩ ውስጥ ስንገባ ይህ የባቡር አዲድ አክሲዮን ከሃያ አምስት ሚሊዮን ዶላይ በላይ መሆኑ እና ከዚህ በተጨማሪ በቤልጅየም እና እስካንዲኒቭያ ከተሞች የወርቅ አምራች ኩባንያ ውስጥ አክሲዮን እንዳላቸው ዘርዝረዋል፡፡ ይህ ሁሉ ንብረት ከዬት መጣ ብለን ብንጠይቅ ከተወረሩ ብሄር ብሄረሰቦች የተዘረፈ መሆኑ ግልፅ ነው፡፡ በዚሁ መሰረት የሚኒሊክ ወታደሮች ከአርሲ 66,000 የቀንድ ከብት (ፕሮፌሰር መኩሪያ ቡልቻ)፤ ከወላይታ 18,000 (ተሻለ) ከደቡብ ኦሞ 40,000 ከጂጂጋ 50,000 (ጆን ማርካኪስ) ወዘተ… የተዘረፈ ነው፡፡

    8. አፄ ሚኒሊክ ከምእራብ ኢንዲያ ወደ አዲስ አበባ መጥቶ የጥቁር ህዝብ መሪ ሁንልን ብሎ የጠየቀውን ቤኒቶ ሲልቪያን የተባለውን ሰውዬ እኔ ጥቁር አይደለሁም፡፡ ሴማዊ ነኝ በማለት አባረውታል፡፡ ሀይለስላሴም HO Davis የተባለው ታዋቂው የጥቁር መብት ታጋይ እና Marques Garvey የተባለው ጃማይካዊ የጥቁር መብት ታጋይ ባናገሩት ጊዜ እኔ የሰለሞን ዘር ነኝ በማለት አፍሪካዊነታቸውን ክደዋል፡፡ እነዚህ በአፍሪካዊነታቸው የማያምኑ፣ በአፍሪካዊነታቸው የሚያፍሩ የበታቸው ስነ ልቦታ የተጠናወታቸው እና በራሳቸው የማይተማመኑ ናቸው፡፡ 
    9. ተወራሪው የደቡብ ህዝብ መሬቱን ተነጠቀ፤ ነፍጠኞቹ መሬቱን ተከፋፍለሁ ለሚፈልጉት ሰጡ፡፡ በሃብት ንብረቱ ላይ አዘዙበት ህዝቡ ወደ ባርነት ወረደ :: መሬት አልባ፣ ታሪክ አልባ፣ ባህል አልባ፣ ሀይማኖት አልባ፣ አረመኔ ህዝብ ብለው ሰደቡት፡፡

    ያልተሳካዉ ፕሮጀክት

    እናንተማ እጃቸውንና ጡታቸውን ቆርጠን አዋርደናቸዋል፤በማንነታቸዉ እንዲያፍሩ አድርገናቸዋል፤ ስነልቦናቸውን ሰልበናል፤ ቋንቋውን እና ባህሉን ቀብረናል ብላችሁ ተዝናንታችሁ ነበር::“የዋሆች ምድርን ይወርሳሉ” የተባለው ቃል ይፈፀም ግድ ነውና ከአንድ መቶ ሰላሳ ዓመታት በኋላም ስነ፡ልቦናው፣ ቋንቋው፣ ማንነቱ፣ ባህሉም ተጎዳ እንጂ አልጠፋም:: ምንም እንኩዋን የወሎ ኦሮሞ ጎሳዎች የነበሩት እነ የጁ፣ ወረ ቃሉ፣ ወረ ሂመኖ፣ ወረ ባቦ፣ ወሎ፣ ወረ ሼህ፣ ለገ አምቦ፣ ራያ፣ እና አዜቦ የመሳሰሉትን ማንነታቸውን እና ቋንቋቸውን በማስቀየር ቢሳካላችሁም ከዘጠና በመቶ በላይ የኦሮሞ ህዝብ ማንነቱ ያልተፋቀ በመሆኑ ፕሮጀክታችሁ ባለመሳካቱ ኢትዮጵያዊ ማንነት እንጂ ሌላ ማንነት የለም እያለችሁ ብታለቃቅሱ አይፈረድባችሁም::

    ማጠቃለያ 

    አሁን የሚያለቅሱት የዛሬ 130 ዓመት የተወራሪ ብሄር እና ብሄርሰቦች ቋንቋ፣ ባህል፣ ሀይማኖት እና ማንነት ለማጥፋት አያቶቻቹ የነደፉት ፕሮጀክት ባለመሳካቱ እና የከተሞቹን ስም ለውጣችሁ፣ የሰዎችን ስም አስቀይራችሁ፤ ቀብረነዋል ብላችሁ ያሰባችሁት ህዝብ የወጠናችሁት ሁሉ ሳይሳካ ሲቀር የጭቁን ህዝብ ትግል እያሸነፈ ሲመጣ ለምትጮሁ የፊውዳል ቡችሎች እናንተ ትቀበራላቹ እንጂ የሰፊው ህዝብ ቋንቋ፣ ሀይማኖት፣ ባሀል ይለመልማል እንጂ ወደ ኃላ ስለማይመለስ እርማችሁን አውጡ፡፡ አሁን እንደምትሳደቡት አረመኔ፣ ኃላ ቀር፣ ያልተገረዘ፣ ወራሪ፣ ታሪክ አልባ፣ አገር አልባ፣ ዘላን ብላችሁ ብትሳደቡ የህዝቡን ቁጣ ከመቀስቀስ እና የህዝቦችን ተቻችሎ አብሮ የመኖር እና ሠላምን ከማደፍረስ ውጪ የማንነት ስነ ልቦና ልትጎዱ ስለማትችሉ በ130 ዓመት ውስጥ ያልተሳካሁን አሁን ሊሳካላቹ አይችልም እና ለሞት የተቃረበ ሰው ከሚናዘዘው ኑዛዜ ለይተን አናየውም፡፡ 

    Read more
  • የላሬቦይዝም ፍልስፍና ! (በዮሴፍ ሙሉጌታ ባባ, Ph.D.)

     

    የሰሞኑ የፕ/ር ኀይለ ላሬቦ ‹ጋላ›ዊ ትንተና እና አረዳድ የላሬቦይዝም ፍልስፍና ተብሎ ይጠራል። የዝ ፍልስፍናዊ ‹ንድፈ-ሐሳብ› የተመሰረተው ‹‹ይህ ጋላ የሚባል ህዝብ ፤ አሁን ኦሮሞ ነው የሚባለው—እኔ በዚህ መጠርያ አልስማማም›› በሚል ላይ ነው። ‹ጋላ› ማለት አረመኔ፣ ባሪያ፣ ጨካኝ፣ መጤና ተጋፊ የሚል ወሰነ-ትርጉም (clear-cut-definition) አለው። ስለዝህ፣ የላሬቦይዝም ፍልስፍና ምንጭ “የሰለሞናዊ ሐረግ አስተሳሰብ” ሆኖ ተገኝቷል። 

    በኢትዮጵያ ታሪክ ውስጥ፣ የሰለሞናዊ ሐረግ ፍልስፍናን ጽፈው የሚያሰተምሩ ሰዎች የኦሮሞ ሕዝብ የራሴ መጠሪያ የሚለውን ስም ፈጽሞ አይቀበሉም። የሕዝቡን ስብእናን መውረፍ ስፈልጉ ‹ጋላ› የሚለውን ቃል ለኦሮሞ ሕዝብ መጠሪያነት ይጠቀማሉ። ‹በእግዝአብሔር የተመረጡ› እነኝህ ‹ድንቅ ሰዎች› ከኦሮሞ ሕዝብ በላይ ‹ሰው› መሆናቸውን ለማሳዬት የተለያዩ ብእሎችን ይጠቀማሉ። ለምሳሌ፡- ጋላን ከመውለድ ማስወረድ፣ የጋላ ወዳጅ የማጭድ ቀዳጅ የለም፣ ጋላና ሰገራ እያደር ይገማል፣ ጋላና ሽንፍላ አይጠራም፣ ጋላ ስሰለጥን በጨረቃ ዣንጥላ ይዞ ይዞራል፣ የጋላ ጨዋ የጐመን ጮማ የለውም፣ አፉን ያለፈታ (ተብተባ) ጋላ ወዘተ። ይህ የአስተሳሰብ ሽርሙጥና ‹የኦሮሞ ሕዝብ በረቂቁ ማሰብ ስለማይችል፣ በዓይነት (qualitatvily) ከእኛ በታች ነው› የሚል አንደምታ አለው። ስለዝህ፣ በኦሮሞ ሕዝብ እና የኦሮሞ ሕዝብ የራሴ መጠሪያ የሚለውን ስም ፈጽሞ በማይቀበሉ ሰዎች መካከል ‹ዲበአካለዊ ልዩነት› (ontological difference) አለ ማለት ነው። ‹አንድ ላይ ብንሆንም ተለያይተናል› ያለን ማን ነበር!?
    የላሬቦይዝም ፍልስፍና ‹‹በአንድ ቃል ምክንያት ከአንድ በላይ ጦርነቶች ተካሂደዋል›› የሚለውን የአረቦች ብእል ልብ ይሉዋል! ብሔራዊ መግባባት ላይ እነዳንደርስ እንቅፋት ከሚሆኑ ነገሮች አንዱና ዋነኛው እንድህ ዓይነቱ ንቀትና ጥላቻ ነው። ሰው ‹‹ኦሮሞነቴን የማትቀበል ኢትዮጵያ 99 ቦታ ትበጣጠስ!›› የሚለው እኮ በጅምላ ሰለተናቀና፣ በጅምላ ስለተዘለፈ እንጅ ኢትዮጵያዊነትን ጠልቶ አይደለም—እናት ሀገር እንዴት ትጠላለች ጃል! እንዳለጌታ ከበደ ‹‹ስድብ አዘዋዋሪ ጽ/ቤት›› በተሰኘ መጣጥፉ ውስጥ ይህንን ጉዳይ እንድ ስል ነበር የታዘበው፡-
    ‹‹እኔን የሚያሳስበኝ በተናጠል ስለሚሰደቡ ስድቦች አይደለም፤ እኔን የሚያሳስበኝ በጅምላ ስለሚናቅ፣ በጅምላ ስለሚዘለፍ፣ በጅምላ ስለሚሰደብ ሕዝብና ማህበረሰብ ነው፤ ብዙውን ጊዜ ስድቦቹን ማን ፈብርኮ ወደ ህዝቡ ህሊና እንደሚልካቸው አይታወቅም፤ የስድቦቹ ዓላማ የተሰዳቢውን አካሄድ ማሰናከል ነው፤ በመንገዱ እሾህ ለመዝራት፤ በልቦናው ውስጥ ያለችን የተስፋ ጭላንጭል ለማዳፈን…ብዙ ተረቦች አሉን፤ ብዙ ቀልዶች አሉን፤ ብዙ አባባሎች አሉን፤ እነዚህ ፈጣሪያቸው የማይታወቁ፤ የአንድን ብሔር ስም ጠቅሰው ‹ወደ ሚመለከተው ክፍል የተላኩ› ስድቦች ጐጂ ለመሆናቸው አያጠያይቅም፤ የአንድን ሰው ማንነት ከወጣበት ብሄር ጋር በማያያዝ መስፈሪያ ቁናቸውን የሚያበጁ ‹ህዝቦች› አሉ፤ እነዚህን ህዝቦች በፍርድ አደባባይ አቁሞ የሚከሳቸው የለም››
    ‹‹አንበሶች ታሪካቸውን መጻፍ እስኪችሉ ድረስ፣ ጀግኖች ገዳዮቹ ናቸው›› ይላል የአፊሪካ ሰው! ምስጋና ለዋቃዮ! የኦሮሞ ሕዝብ የነፃነት ትግል የጥቁር ሕዝቦችን ስብእና ዝቅ የሚያረጉ የላሬቦይዝም ፍልስፍናን (የሃም ንድፈ-ሐሳብን) ለአንዴና ለመጨረሻ ግዜ አከርካሪውን ለመስበር ችሏል። ምስጋና ለአያና አባ ኬኛ! የኦሮሞ ምሁራን የጋላ ተረታ-ተረት ዳግም እንዳያንሰራራ ከኦሮሚያ ምድር በጣም አርቀው ቀብሮታል! ምስጋና ለቁቤ ትውልድ! የላሬቦይዝም ፍልስፍናን የሚቀበሉበት አህምሮ የላቸውም! እኔም የቁቤ ትውልድ እንደመሆነ መጠን፣ የፕ/ር ኀይለ ላሬቦ ‹ጋላ›ዊ ፍልስፍና እውን ሆኖ ከማይ፣ የኦሮሚያ ሪፐብሊክን ማየት ይመርጣለሁ! 
    በመጨረሻም፣ የዝ ሰውየ የታሪክ ትንተናና አረዳድ ቃርያ ነገር መሆኑን ለመረዳት፣ ፕ/ር መሃመደ ሃሰን፣ ፕ/ር አባስ ጋናሞ፣ ፕ/ር አሰፋ ጃለታ፣ ፕ/ር ተሰማ ታአ፣ ዶ/ር ነጋሶ ጊዳዳ፣ ፕ/ር ሕዝቅኤል ጋቢሳ፣ ፕ/ር መኩሪያ ቡልቻ፣ ፕ/ር ጌታቸው ጂጊ፣ ታቦር ዋሚ ወዘተ የደረሱትን የምርምር ሥራዎችን በጥንቃቄ መመልከት ይቻላል። ፕ/ር ኀይለ ላሬቦ እንደ ፕ/ር ጌታቸው ሃይሌ ሁሉ ለኦሮሞ ሕዝብ ያለውን ጥላቻ በግልጽ ስለነገረን ከልብ ልናመሰግነው ይገባል! በእውቀቱ ሥዩም ይህንን አስቅኝ ክስተት እንድ ሲል ነበር በለበጣ መልክ የገለጸው፡-‹‹የወንድሙን ስም ለመቀበል የጎፈነነው ሰው ፤ ስለወንድማማችነት ለመስበክ ቴሌቪዝኑን ሲያጣብብ ማየት አይገርምም? ለመሆኑ ፣በዚህ ሰውየ የሰአት አቆጣጠር ‹አሁን› ስንት ነው?›› 
    የታቦር ዋሚ ‹‹የውገና ድርሰቶችና የታሪክ እውነቶች›› ከተሰኘ መጽሐፍ ውስጥ በወሰድከት ጥቅስ የዛሬ መጣጥፌን ላሳርግ፡-
    ‹‹የታሪክ ምሁራን የበቴ ክህነትና የነገሥታትን ፍላጐት እየተመለከቱ ምንም ዓይነት የታሪክ ትንታኔና እውነተኛ የሆነውን የቃሉን ምንነት ሳያቀርቡ ‹ጋላ› ብለው የኦሮሞን ሕዝብ በመጥራት የቃሉን አመጣጥ ትክከለኛነት ፍለጋ አንዴ ወደ ፈረንሣይ፣ ከዚያም ወደ እስራኤል፤ አረብ ሀገርና ምሥራቅ አፊሪካ ጫፍ እየወሰዱ፤ የኦሮሞ ሕዝብ መጤና የኢትዮጵያ ታሪክ ተካፈይ እንዳልሆነ ሲያደርጉትና በማያውቀው ስም ሲጠሩት ቆይተዋል። የኦሮሞ ሕዝብ የአፊሪካ ሕዝብ ነባር ሕዝብና እራሱን ኦሮሞ እንደሚል እየጠቀሱ ጭምር በተቃራኒው ግን ቤተ መንግስት፤ ቤቴ ክህነት እና አጃቢዎቻቸው ‹ጋላ› ሲሉ እስከ 1966 ዓ. ም ድረስ መቆየታቸው ታሪክ ያመሰክራል። 
    ብዙ ያታሪክ ምሁራን (ሉዶልፍ፡ 1682፣ ቼሩሊ፡ 1917፣ ትሪሚንገሃም፡ 1976፣ ሃንትንግፎርድ፡ 1954፣ ሀበርላንድ፡ 1963፣ ክኑትሰን፡ 1966፣ መኩሪያ 2011) በጻፉት መጽሐፋቸው ላይ እንዳብራሩት ሕዝቡ ከመጀመሪያ ጀምሮ እስከ ዛሬ ድረስ እራሱን በኦሮሞነት ብቻ እንጂ በሌላ ስም ፈጽሞ እንደማይጠራ ምስክርነጣቸውን ሰጥተዋል። 
    ዜትልማን Zitlman ጽሐፍት በ1996 ባሳተሙት መጽሐፋቸው በገጽ 106 ላይ፣ አባ ጎርጎረዮስ ለጀርመኑ ሩዶልፍ ‹ጋላ› ስለምለው ስም ምንነት ስየስረ፣ የኦሮሞ ሕዝብ ‹ጋላ› የሚለውን እንደማየውቅና እንደማይጠቀምበት፣ ‹ጋላ› ብለን የሚንጠራቸው እኛ አማሮች (ክርስትያኖች) ነን ማለታቸውን ገልጸዋል።
    ፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ ግን በ2002 ባሳተሙት መጽሀፋቸው ላይ (ገጽ. 233) ከ13ኛ መቶ ክፍል ዘመን ጀምሮ የአማረ ሕዝብ ‹ጋላ› የሚለውን ቃል የሚጠቀመው ኦሮሞ ለሚባለው የሕዝብ ስም ነው በማለት የጻፉትን ዘንግተው በሌላ ጊዜ ኦሮሞ የሚለው ስም አድስ የመጣ ስም እንደሆነ አድርገው አቅርበዋል። ሌላው ቢቀር ተረጎምኩ በሚሉት የአባ ባሕርይ ሠነድ የሚባለው ላይ ትክክልም ባይሆን የሕዝቡ የመጀመሪያ አባት ኦርማ እንደሆነ የተገለጸውን እንዴት ሳያዩት አለፉ? አጼ ሠርጸ ድንግል (1563-1596) ሠራዊታቸውን የኦሮሞን ተዋጊዎች ሊቋቋም ባለመቻሉ መኳንንቶቻቸውንን ሊቃውንቶቻቸውን ሰብስበው፤ ‹…እነዘህን የወረሞ ዘሮች ሁልጊዜ እንወጋቹዋለን፤ እንገድላቹዋለን፤ ነገር ግን እየበረቱ ያድራሉ፤ ክርስቲያኑ ግን ከማነስ በቀር አይጨምርም። ምን ይሻላል? የዘህን ብልሃት ንገሩኝ› ማለታቸውን ፕ/ር ጌታቸው ኃይሌ ሳያነቡ ቀሩ ማለት ይቻላል?
    አለቃ አጽሜ (ክፍል 1፤ ገጽ 16-17) ስለዝህ ስገልጹ፤ ‹ኦሮሞዎች ክርስቲያኑን ወይም አማራውን ወይም ትግውን ሲዳማ ይሉታል።…እነሱ ግን ኦሮሞ ነን ይላሉ። ክርስቲያኑ/አማራው ግን ‹ጋላ› ይላቸዋል ብለዋል። 
    ይህ የአለቃ አጽሜና የሌሎችም ምስክርነት ፕ/ር ጌታቸው [ፕ/ር ኀይለ ላሬቦ] ከማስረጃ ውጭ ለሚያቀርቡት አጉል ክስ ጥሩ ትምህርት ይሆናቸዋል ተብሎ ይገመታል። በእውነቱ፣ ፍርሃት ወለድ የውርስ ጥላቻ ስሜታቸውን ለማንጸባረቅ ከሚሹ ወገኖች በስተቀር ሌሎቹ በግልጽ የሚያውቁት የአደባባይ ሚስጥር ነው።›› (ታቦር ዋሚ፣ የውገና ድርሰቶችና የታሪክ እውነቶች፣ ገጽ. 57-58)
    Raatuun raatofteet nama raatessiti’ አለ ቡሻ ጎሮ!
    ቸር እንሰንብት!

    Read more
  • ESAT should retract says Geresu Tufa

    I have watched the second interview (supposedly the rebuttal statements) of Haile Larebo. I was expecting that he would correct the serious act of hate crime he committed against our people. Unfortunately, and sadly he did not, against my best wish, of course.
    This is not just one time incident. These kinds of harmful and demoralizing hate speeches have been the main components of reactionary Abyssinian violence against peoples of different backgrounds in Ethiopia. Haile Larebo is the latest massager of these political groups who have been addicted to hate and violence throughout history.
    What makes this propaganda unique is the sheer determinations of these groups to continue inflicting more damages on millions of people, discouraging and undermining the peaceful coexistence of peoples of diverse backgrounds in that country, and on their way depressingly affecting the core struggles against repressive current Ethiopian Regime.
    It is sad to notice that some of the ESAT employees blindly and arrogantly believe that they have the right to denigrate the people whom they are supposed to serve and treat with dignity and reverence. These employees think there is nothing the rest of us (I mean all of us) can do about it and above all, they believe it is their duty to continue the “holy wars” that their forefathers had been waging against our people in the name of writing history, among other things. They are doing the same thing that their fathers had been doing except they are hiding behind freedom of press and free speech this time.
     
    What they do not understand is, however, that we have also reciprocal duties to protect ourselves, families and people from such violence. They must understand we cannot just stand by and watch when they commit acts of hate crime against millions of poor and helpless people back home. We just can’t do it. At least we cannot just take it quietly.
     
    I have been waiting for and expecting the ESAT’s Board intervention and speedy corrective actions. I hope they will, as it is not too late to address these problems for once and for all. In helping them doing their job, here are the main measures we are expecting them to take:
     
    • 1. To pull back (retract) the offensive material they uploaded on youtube or published for public consumption. Keeping those materials in public domain serves no one except the hate mongers and those who befits from these hates.
    • 2. Acknowledging the mistakes that ESAT committed and asking apology for those mistakes, and make clear promises that these kind of hate materials won’t be produced by ESAT or its employees again. Our public deserve apology. They have already been through a lot of sufferings.
    • 3. Public announcements of the corrective measures that have been taken against those ESAT employees who are responsible for these kinds of offenses. Specifically, there are two persons who should be held responsible for these messes: the Editor and the Journalist who was sitting there and letting letting Haile Larebo say hateful( taboo) words against our people.
     
    Hopefully, these three measures will help to move on from the messes we are forced to be in. And hopefully, these measures will be taken as soon as possible to contain the enormous damages that have been done. And then we will focus on fighting our common enemy sitting and laughing at us from Shaggar right now.
    Read more